ՀՀ ՄԻՊ-ը բացատրել է, թե ինչ պայմաններում Բաքվում պահվող հայ գերիներին այցելությունը կարող է արդյունավետ լինել
ԵՐԵՎԱՆ, 9 նոյեմբերի․ /Նովոստի-Արմենիա/․ ՀՀ Մարդու իրավունքների պաշտպան Անահիտ Մանասյանը հայտարարել է, որ Ադրբեջանում պահվող հայերին առանց մոնիթորինգ անցկացնելու լիազորությունների այցելելը հնարավորություն չի տա բացահայտելու նրանց իրավունքների հնարավոր խախտումները։
«Ես չեմ խոսել որևէ վայր այցելելու իմ անհնարինության մասին։ Ցանկացած գործողություն պետք է ունենա կոնկրետ նպատակ, լինի օգտակար և արդյունավետ: Հակառակ դեպքում այն անիմաստ կլինի», - երկուշաբթի լրագրողներին ասել է Մանասյանը։
Նրա խոսքով՝ օմբուդսմենի կողմից քրեակատարողական հիմնարկ այցելության նպատակը պետք է լինի մոնիթորինգի իրականացումը, խնդիրների բացահայտումն ու փաստաթղթավորումը, ինչպես նաև՝ դրանց վերացման պահանջը։ Ընդ որում, Հայաստանի Մարդու իրավունքների պաշտպանի լիազորությունները թույլ են տալիս պահանջել բացահայտված խնդիրների լուծում միայն Հայաստանի պետական մարմիններից։
Մանասյանը նշել է, որ առանց համապատասխան լիազորությունների ինքը չի կարողանա ինքնուրույն որոշել ստուգման օբյեկտները և ստանալ անհրաժեշտ ամբողջ տեղեկատվությունը։
«Եթե ես չունենամ քրեակատարողական հիմնարկ մուտք գործելու և այն ամենը զննելու լիազորություն, ինչը հարկ կհամարեմ, ինձ, բնականաբար, ցույց կտան ամենալավը։ Ես երբեք ոչ մի վատ բան չեմ տեսնի։ Միայն նման լիազորությունների առկայությունը թույլ կտա բացահայտել խնդիրները», - հայտարարել է նա։
Օմբուդսմենն ընդգծել է, որ շարունակում է զբաղվել Ադրբեջանում պահվող հայերի հարցով, այդ թվում՝ միջազգային հարթակներում:
Մանասյանի խոսքով՝ ինքը բազմիցս բարձրացրել է այդ հարցը, սակայն, ինչպես պնդում է նա, որոշ արտաքին դերակատարներ շահագրգռված են սահմանափակելու իր հնարավորությունները՝ որոշակի կարգավիճակով հանդես գալու միջազգային հարթակներում, ներառյալ՝ ՄԱԿ-ում։
Նա նաև հայտարարել է, որ ձեռնարկված ջանքերի արդյունքում պահվող անձանցից մի քանիսին հաջողվել է վերադառնալ հայրենիք: Նրա խոսքով՝ միջազգային իրավապաշտպան կառույցների ներկայացուցիչները, այդ թվում՝ ՄԱԿ-ի մարդու իրավունքների գերագույն հանձնակատարը, հրապարակայնորեն անդրադարձել են գերիների հարցին։
«Մեր ընդհանուր պարտքն է աշխատել այս հարցի շուրջ այնպես, որ ձեռնարկվեն բոլոր հնարավոր քայլերը մարդկանց վերադարձն ապահովելու համար», - ընդգծել է Մանասյանը:
Նա հավելել է, որ անվտանգության հարցերի հետ կապված որոշակի գործողությունների համար չունի անհրաժեշտ լիազորություններ։ Նրա խոսքով՝ ադրբեջանական կողմի հետ կապ հաստատել չի հաջողվում, իսկ այդ հարցը քննարկելու պատրաստակամություն նրանց կողմից չկա։
Բաքվում գտնվող հայ գերիների մասին
2026 թվականի փետրվարի 5-ին Բաքվի դատարանը ցմահ ազատազրկման դատապարտեց Լեռնային Ղարաբաղի նախկին նախագահ Արայիկ Հարությունյանին, Պաշտպանության բանակի նախկին հրամանատարներ Լևոն Մնացականյանին և Դավիթ Մանուկյանին, խորհրդարանի նախկին խոսնակ Դավիթ Իշխանյանին և ԱԳՆ նախկին ղեկավար Դավիթ Բաբայանին։
Լեռնային Ղարաբաղի նախկին նախագահներ Արկադի Ղուկասյանն ու Բակո Սահակյանը դատապարտվեցին 20-ական տարվա ազատազրկման։ Փետրվարի 17-ին 20 տարվա ազատազրկման դատապարտվեց նաև Լեռնային Ղարաբաղի նախկին պետնախարար Ռուբեն Վարդանյանը։ Նրա պաշտպանությունը մերժեց մեղադրանքները և հայտարարեց արդար դատաքննության սկզբունքի խախտման մասին։
2026 թվականի հունվարի 14-ին Ադրբեջանը Հայաստանին փոխանցեց պահվող չորս անձանց՝ Գևորգ Սուջյանին, Դավիթ Դավթյանին, Վիգեն Էուլջեքջյանին և Վագիֆ Խաչատրյանին։
Հայկական իրավապաշտպան կազմակերպությունների տվյալներով՝ Ադրբեջանում մնում են շուրջ 20 հայ բանտարկյալներ, այդ թվում՝ Լեռնային Ղարաբաղի ռազմաքաղաքական ղեկավարության նախկին ներկայացուցիչները։ Պահվող բոլոր հայերի ստույգ թվաքանակը շարունակում է տարամետ կարծիքների առարկա մնալ։
Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեի ներկայացուցիչների վերջին այցելությունը հայ բանտարկյալներին տեղի է ունեցել 2025 թվականի դեկտեմբերի 24–25-ին։ 2026 թվականին նոր այցելություններ չեն իրականացվել։
